Explotación de documentos auténticos

Durante os nosos anos como alumnos de inglés, francés, portugués, ou cualquera outro idioma, aprendimos a ler, de forma xeralizada, a partir de textos previamente elaborados e retocados polo noso profesor; é dicir, mediante materiais que chamamos pedagóxicos. Pero, ¿por que non empregar produtos auténticos do idioma? Situacións reais, reflexo da lingua que estamos estudando. Existe un medo xeralizado a esta exposición, que se restrinxe unicamente aos niveis superiores da ensinanza. Pola contra, o emprego de documentos auténticos na ensinanza de linguas é aplicable a tódolos niveis: podemos recurrir a anuncios de búsqueda para a descripción máis básica de persoas, slogans publicitarios, poemas, cancións, citas, calquera produto da lingua que nos resulte de interese para explotalo en clase.

Como exemplo, ofrezo unha viñeta de Snoopy cun pequeno diálogo como punto de partida para unha clase de español dun nivel intermedio.

En primeiro lugar, proxectámoslles aos alumnos esta viñeta pero cos diálogos en branco, e animámoslles a que comenten a imaxe: que ven nela, se recoñecen aos personaxes e por que, que lles suxire a estampa, se lles gustaría atoparse disfrutando placidamente dun momento coma ese, se lles evoca algún recordo, etc. A continuación, pedímoslles que imaxinen de que poderían estar falando Snoopy e Charly e que recollan por escrito ese hipotético diálogo, para despois compartilo cos demais, citándoo agora nun estilo indirecto. Tras este momento de compartir ideas, proxectamos a imaxe co diálogo orixinal, e lles preguntamos que é o que están dicindo (obrigándolles, de novo, a traballar a transformación do estilo directo ao indirecto), que interpretan das súas palabras, e provocaríase así un pequeno exercicio de comprensión máis profunda, da ironía e as mensaxes encubertas. Unha vez entendida a mensaxe de Snoopy, facemos énfase na expresión “Cierto, Charly” e lles proporcionamos e explicamos unha lista de expresións para ofrecer unha opinión, dar a razón ou expresar contrariedade dun modo politicamente correcto. E, por último, abrimos un debate acerca da vida, o vita flumen, dum vivimus, vivamus, carpe diem, e este tipo de filosofías que propoñen un disfrute do presente frente a outras visións como que a vida é un valle de lágrimas, de maneira que compartamos entre todos as nosas curiosidades e perspectivas existenciais, botando man de esas novas expresións aprendidas.

De este modo, creo que a partir dunha simple viñeta, polo menos en apariencia, podemos abarcar durante unha clase dous importantes aspectos da comunicación: o paso de estilo directo a indirecto e a expresión de opinións. Con estos exercicios practícanse ademais dunha forma global as catro destrezas comunicativas que defende o marco: a comprensión tanto oral como escrita e tamén a súa expresión, e todo dun xeito comunicativo, ameno e, incluso, lúdico. En conclusión, creo que o máis positivo de esta proposta é que apunta a un dos factores máis influintes na aprendizaxe de segundas linguas, que é a motivación do alumnado, mediante o factor sorpresa, a evocación de recordos e momentos agradables ou o simple pracer de compartir ideas, inquietudes, imaxinarios e fantasías.